عملگرها

• عملگر به کاراکترهایی گفته می شود که برای انجام یک عمل روی متغیرها و مقادیر آنها بکار میروند
• مثال + یک عملگر برای جمع زدن مقدار دو متغیر است

انواع عملگرها

• عملگرهای حسابی
• عملگرهای افزایشی و کاهشی
• عملگرهای مقایسه ای
• عملگرهای منطقی
• عملگرهای انتساب

عملگرهای حسابی

• عملگرهایی که برای محاسبات ریاضی استفاده میشوند

عملگر	نام عملگر	توضیح	مثال	نتیجه مثال
+	جمع	دو مقدار را با هم جمع می‌کند	x = 5 + 3	x = 8
-	تفریق	مقدار دوم را از اولی کم می‌کند	x = 5 - 3	x = 2
*	ضرب	دو مقدار را در هم ضرب می‌کند	x = 5 * 3	x = 15
/	تقسیم	مقدار اول را بر دومی تقسیم می‌کند	x = 6 / 3	x = 2
%	باقیمانده تقسیم (مدول)	باقیمانده‌ی تقسیم دو عدد را برمی‌گرداند	x = 7 % 3	x = 1

عملگرهای افزایشی و کاهشی

• این عملگرها برای اضافه کردن و کم کردن یک مقدار برای متغیر استفاده میشود
• در برنامه نویسی نیاز پیدا میکنیم در هر مرحله از تکرار یک فرایند مقدار متغیر یک واحد تغییر کند

عملگر	نام	توضیح	مثال	نتیجه مثال
++x	افزایش پیشوندی	مقدار را قبل از استفاده یک واحد زیاد می‌کند	اگر x = 5 , y = ++x → x = 6, y = 6
x++	افزایش پسوندی	مقدار را بعد از استفاده یک واحد زیاد می‌کند	اگر x = 5 , y = x++ → x = 6, y = 5
--x	کاهش پیشوندی	مقدار را قبل از استفاده یک واحد کم می‌کند	اگر x = 5 , y = --x → x = 4, y = 4
x--	کاهش پسوندی	مقدار را بعد از استفاده یک واحد کم می‌کند	اگر x = 5 , y = x-- → x = 4, y = 5

تفاوت نوع پیشوندی و پسوندی عملگرهای افزایشی و کاهشی

• در نوع پیشوندی: فرض کنید می خواهیم مقدار یک متغیر اول نمایش داده شود و برای مرحله بعد استفاده یک واحد تغییر کند. به مثال زیر توجه کنید

<?php
$x = 30 ;

// اول مقدار متغیر نمایش داده میشود و در مرحله بعد تغییر می کند 
echo "مقدار متغیر قبل از تغییر " . $x++ . "<br><br>" ; 


echo "مقدار متغیر بعد از تغییر " . $x ;

• اما در نوع پسوندی: فرض کنید می خواهیم مقدار متغیر قبل از استفاده تغییر کرده باشد

<?php
$x = 30 ;

// اول مقدار متغیر تغییر می کند و سپس نمایش داده میشود
echo "مقدار متغیر قبل از تغییر " . --$x . "<br><br>" ; 

عملگرهای مقایسه ای

• این عملگرها برای مقایسه مقدار دو طرف استفاده میشوند
• توجه: خروجی این مقایسه ها از نوع دوتایی true یا false است

عملگر	نام عملگر	توضیح	مثال	نتیجه مثال
==	مساوی	بررسی می‌کند آیا دو مقدار برابر هستند (نوع داده مهم نیست)	x = 5, y = '5' → x == y	درست (true)
===	مساوی و هم‌نوع	بررسی می‌کند آیا مقدار و نوع داده هر دو برابرند	x = 5, y = '5' → x === y	نادرست (false)
!=	نابرابر	بررسی می‌کند آیا دو مقدار برابر نیستند	x = 5, y = 3 → x != y	درست (true)
<>	نابرابر (شکل دیگر)	همان کار != را انجام می‌دهد	x = 5, y = 3 → x <> y	درست (true)
!==	نابرابر یا غیرهم‌نوع	بررسی می‌کند آیا مقدار یا نوع داده متفاوت است	x = 5, y = '5' → x !== y	درست (true)
>	بزرگ‌تر از	بررسی می‌کند آیا مقدار اول از دوم بزرگ‌تر است	x = 7, y = 5 → x > y	درست (true)
<	کوچک‌تر از	بررسی می‌کند آیا مقدار اول از دوم کوچک‌تر است	x = 3, y = 8 → x < y	درست (true)
=>	بزرگ‌تر یا مساوی	بررسی می‌کند آیا مقدار اول بزرگ‌تر یا برابر است	x = 5, y = 5 → x >= y	درست (true)
=<	کوچک‌تر یا مساوی	بررسی می‌کند آیا مقدار اول کوچک‌تر یا برابر است	x = 4, y = 6 → x <= y	درست (true)
<=>	عملگر فضا‌پیما (spaceship)	اگر اولی کوچک‌تر باشد -1، برابر باشد 0، و بزرگ‌تر باشد 1 برمی‌گرداند	x = 5, y = 8 → x <=> y	-1

• میتوان برای دیدن نتیجه مقایسه ها از ()var_dump استفاده کرد. به مثال زیر توجه کنید

<?php
$x = 55 ;
$y = 55 ;

var_dump($x < $y);
// < , > , <= , >= , != , == , === 

عملگرهای منطقی

• برای ترکیب دو مقایسه یا شرط استفاده میشوند
• نتیجه خروجی این عملگرها هم از نوع دوتایی true یا false است
• مثالا: من بگویم برو کیک و آبمیوه بخر بیار. چون قید " و " استفاده شده باید هر دو مورد انجام شود تا نتیجه true باشد
• اما اگر بگویم برای کدنویسی می توانی از ویندوز یا لینوکس استفاده کنی یعنی میتوانی از هر کدام آنها استفاده کنی و هم میتوانی از هر دو استفاده کنی چون اینجا قید " یا " آورده شده و تنها در صورتی نتیجه false خواهد بود که از هیچ کدام استفاده نکنی

عملگر	نام عملگر	توضیح	مثال	نتیجه مثال
and	و (ترجیح پایین‌تر)	وقتی هر دو عبارت درست باشند، نتیجه درست است	(x > 0 and y > 0)	درست اگر هر دو مثبت باشند
&&	و (ترجیح بالاتر)	مشابه and ولی با اولویت بالاتر در محاسبه	(x == 5 && y == 10)	درست فقط اگر هر دو درست باشند
or	یا (ترجیح پایین‌تر)	اگر یکی از عبارات درست باشد، نتیجه درست است	(x > 0 or y < 0)	درست اگر یکی درست باشد
!	نقیض (not)	نتیجه را برعکس می‌کند	!(x == 5)	اگر x برابر 5 باشد → نادرست
xor	یا انحصاری (فقط یکی درست باشد)	فقط وقتی یکی از عبارات درست باشد، نتیجه درست است	(x > 0 xor y > 0)	درست اگر فقط یکی از دو شرط درست باشد

• به مثال زیر توجه کنید

<?php
$adad1 = 36 ;
$adad2 = 17 ;
$adad3 = 81 ;
$adad4 = 46 ;
$shart = true ;

var_dump( $adad1 > $adad2 and $adad3 > $adad4);

echo "<br><br>";
var_dump( $adad1 == $adad2 or $adad3 > $adad4);

echo "<br><br>";
var_dump( $adad1 > $adad2 xor $adad3 > $adad4);

echo "<br><br>";
var_dump( ! $shart);

تفاوت and , && و or , ||

• برای عملگر "و" دو شکل دادیم که and و && بودند تفاوت آنها در مقدم بودن شکل قدیمی است. یعنی اول عملگر && اجرا می شود بعد and اجرا می شود
• برای عملگر منطقی "یا" هم همین موضوع صدق میکند که شکل قدیمی آن || بر شکل جدید آن or مقدم است و اول || اجرا می شود.
• پس بهتر است در کد نویسی خود از شکل قدیمی استفاده کنیم تا در کدها به مشکل نخوریم

<?php
$adad1 = 36 ;
$adad2 = 17 ;
$adad3 = 81 ;
$adad4 = 46 ;
$shart = true ;

var_dump( $adad1 > $adad2 and $adad3 > $adad4 && $adad1 > $adad4);

عملگر های انتسابی

• این عملگرها برای مقدار دهی به متغیر ها یا ادغام مقادیر در هم کاربرد دارند

عملگر	نام عملگر	توضیح	مثال	نتیجه مثال
=	انتساب ساده	مقدار سمت راست را به متغیر سمت چپ می‌دهد	x = 10	x برابر 10 می‌شود
+=	جمع و انتساب	مقدار جدید را با مقدار قبلی جمع کرده و در همان متغیر ذخیره می‌کند	x = 5 , x += 3	x = 8
-=	تفریق و انتساب	مقدار سمت راست از مقدار فعلی کم می‌شود	x = 10 , x -= 4	x = 6
*=	ضرب و انتساب	مقدار سمت راست در مقدار فعلی ضرب می‌شود	x = 4 , x *= 2	x = 8
/=	تقسیم و انتساب	مقدار فعلی بر مقدار سمت راست تقسیم می‌شود	x = 12 , x /= 3	x = 4
%=	باقیمانده و انتساب	باقیمانده‌ی تقسیم را در متغیر ذخیره می‌کند	x = 10 , x %= 4	x = 2
**=	توان و انتساب	مقدار سمت راست را به توان مقدار فعلی می‌رساند	x = 3 , x **= 2	x = 9
.=	الحاق رشته و انتساب	دو رشته را به هم متصل می‌کند	text = "Hello" , text .= " World"	text = "Hello World"

• برای درک عملگری مثل =+ به مثال زیر توجه کنید

<?php
$x = 10 ;
$y = 5 ;

// $x = $x + $y ;

$x += $y ;

echo $x ;

عملگر شرطی

• زمانی که می خواهیم وضعیت یک شرط را با یک پیام ساده نشان دهیم از این عملگر استفاده میشود

<?php
$x = ( 5 < 3 ) ? "yes" : "no" ;

echo $x ;

• اول شرط را در پرانتز قرار می دهیم. بعد از شرط علامت سوال ? قرار میدهیم و عبارتی که برای صحیح بودن شرط میخواهیم نمایش داده شود را در دابل کوتیشن می گذاریم. بعد از عبارت صحیح علامت دو نقطه : می گذاریم و عبارتی که در صورت غلط بود شرط می آید را در داخل دابل کوتیشن می گذاریم