بخش اول: آشنایی با آرایه

۱-۱. محدودیت متغیرهای معمولی

فرض کنید می‌خواهیم نام پنج دانش‌آموز را ذخیره کنیم. با متغیرهای معمولی این‌گونه می‌نویسیم:

<?php
$name1 = "علی";
$name2 = "رضا";
$name3 = "مریم";
$name4 = "سارا";
$name5 = "حسین";
?>

این روش برای تعداد کم کار می‌کند. اما اگر تعداد دانش‌آموزان ۵۰ نفر باشد، نوشتن ۵۰ متغیر عملی نیست. همچنین پیمایش (مرور) این متغیرها با حلقه دشوار است.

۱-۲. آرایه چیست؟

آرایه مجموعه‌ای از چند مقدار است که همه با یک نام نگهداری می‌شوند.

هر مقدار داخل آرایه یک عنصر نام دارد. هر عنصر از دو بخش تشکیل می‌شود:

  • کلید (اندیس): موقعیت یا شناسه عنصر
  • مقدار: خود داده

مثال:

<?php
$names = ["علی", "رضا", "مریم", "سارا", "حسین"];
?>

در این مثال، یک آرایه با نام $names داریم که پنج عنصر دارد. کلید عنصر اول 0، عنصر دوم 1 و به همین ترتیب است.

۱-۳. مزایای استفاده از آرایه

  1. مدیریت آسان: همه داده‌های مرتبط زیر یک نام قرار می‌گیرند.
  2. کد کوتاه‌تر: نیازی به نوشتن متغیرهای متعدد نیست.
  3. پیمایش ساده: با یک حلقه می‌توان همه عناصر را مرور کرد.
  4. انتقال آسان: کل آرایه با یک نام به تابع فرستاده می‌شود.
  5. انعطاف: تعداد عناصر می‌تواند در طول اجرای برنامه کم یا زیاد شود.

۱-۴. دو روش ساخت آرایه در PHP

روش اول (قدیمی‌تر):

<?php
$fruits = array("سیب", "پرتقال", "انگور");
?>

روش دوم (کوتاه‌تر، رایج‌تر):

<?php
$fruits = ["سیب", "پرتقال", "انگور"];
?>

هر دو روش نتیجه یکسانی دارند. در این جزوه بیشتر از روش دوم استفاده می‌شود.

۱-۵. نمایش محتوای آرایه

برای دیدن محتوای آرایه، از print_r یا var_dump استفاده می‌کنیم:

<?php
$fruits = ["سیب", "پرتقال", "انگور"];
print_r($fruits);
?>

خروجی:

Array
(
    [0] => سیب
    [1] => پرتقال
    [2] => انگور
)

همچنین:

<?php
var_dump($fruits);
?>

خروجی var_dump اطلاعات بیشتری مثل نوع داده و تعداد کاراکترها را نشان می‌دهد.

نکته: دستور echo برای نمایش کل آرایه مناسب نیست و خطا می‌دهد. برای نمایش کل آرایه از print_r استفاده کنید.

نکته: برای نمایش بهتر آرایه قبل و بعد از دستور print_r از تگ pre استفاده میکنیم

echo <pre>;
print_r($fruits);
echo </pre>;

مطالعه تکمیلی: تفاوت print_r و var_dump در این است که print_r نمایش خوانا و ساده می‌دهد، اما var_dump نوع و طول داده را نیز نمایش می‌دهد. در مرحله اشکال‌زدایی، var_dump دقیق‌تر است.

۱-۶. انواع آرایه در PHP

PHP سه نوع اصلی آرایه دارد:

الف) آرایه اندیس‌دار (عددی)

کلید عناصر، عدد است و از صفر شروع می‌شود.

<?php
$numbers = [10, 20, 30, 40];
?>

ب) آرایه انجمنی (کلید رشته‌ای)

کلید هر عنصر، یک نام یا رشته است.

<?php
$student = [
    "name"  => "علی",
    "age"   => 17,
    "field" => "کامپیوتر"
];
?>

ج) آرایه چندبعدی

آرایه‌ای که عناصر آن خودشان آرایه هستند.

<?php
$students = [
    ["علی", 17],
    ["رضا", 18],
    ["مریم", 16]
];
?>

مطالعه تکمیلی: در PHP می‌توان آرایه‌ای ساخت که هم کلید عددی و هم کلید رشته‌ای داشته باشد. به این نوع، آرایه ترکیبی می‌گویند. مثال:

<?php
$data = ["نام" => "علی", 0 => "مقدار اول"];
?>

این حالت در عمل کمتر استفاده می‌شود و برای دانش‌آموزان الزامی نیست.

۱-۷. جمع‌بندی بخش اول

  • آرایه مجموعه‌ای از چند مقدار با یک نام است.
  • هر عنصر آرایه یک کلید و یک مقدار دارد.
  • آرایه‌ها کد را کوتاه‌تر و مدیریت داده‌ها را آسان‌تر می‌کنند.
  • در PHP سه نوع آرایه داریم: اندیس‌دار، انجمنی و چندبعدی.
  • برای نمایش محتوای آرایه از print_r یا var_dump استفاده می‌کنیم.